Strategija upravljanja dugom Kantona Sarajevo 2026.-2028. godina

Prilog Preuzmi (1.74 MB) 2026 - 2028 Sarajevo Juni 2026 1 S A D R Ž A J LISTA SKRAĆENICA ................................ ................................ ................................ ........................ 2 UVOD ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 3 1. PRAVNI OKVIR ................................ ................................ ................................ ......................... 3 2. CILJEVI I OBUHVAT STRATEGIJE UPRAVLJANJA DUGOM ................................ ............ 4 2.1. CILJEVI UPRAVLJANJA DUGOM ..................................................................................................... 4 2.2. OBUHVAT STRATEGIJE .................................................................................................................. 4 3. PORTFOLIO DUGA KS ................................ ................................ ................................ ............. 4 3.1. STRUKTURA VANJSKOG DUGA KS, NA DAN 31.12.2025. GODINE ................................................. 5 3.1.1. Struktura vanjskog duga KS po kreditorima ............................................................................. 5 3.1.2. Valutna struktura vanjskog duga KS ........................................................................................ 6 3.1.3. Kamatna struktura vanjskog duga KS ...................................................................................... 6 3.2. STRUKTURA UNUTRAŠNJEG DUGA KS, NA DAN 31.12.2025. GODINE .......................................... 7 3.2.1. Struktura unutrašnjeg duga KS, domaće banke ....................................................................... 7 3.2.2. Kamatna struktura unutrašnjeg duga KS ................................................................................. 8 4. RIZICI PORTFOLIJA DUGA KS ................................ ................................ ............................ 10 4.1. KARAKTERISTIKE TROŠKOVA I RIZIKA PORTFOLIJA DUGA KS ...................................................... 10 4.2. RIZIK REFINANSIRANJA ..................................................................................................................... 10 4.3.KAMATNI RIZIK ................................................................................................................................... 11 4.4.VALUTNI RIZIK .................................................................................................................................... 11 4.5. POTENCIJALNE OBAVEZE .................................................................................................................. 11 4.5.1. Garancije ..................................................................................................................................... 11 5. MAKROEKONOMSKI OKVIR ................................ ................................ ............................... 12 6. IZVORI FINANSIRANJA ................................ ................................ ................................ ....... 17 6.1. Vanjski izvori finansiranja ...................................................................................................... 17 6.2. Domaći izvori finansiranja ...................................................................................................... 18 7. PRETPOSTAVKE CIJENA I OPISI SCENARIJA ŠOKA ................................ ....................... 18 7.1. KREDITNI REJTING BOSNE I HERCEGOVINE .............................................................................. 19 7.2. SCENARIO NEPREDVIĐENIH DOGAĐAJA (ŠOK SCENARIO) ......................................................... 20 7.3. OPIS ALTERNATIVNIH STRATEGIJA ZADUŽIVANJA ................................................................... 21 7.4. ANALIZA TROŠKOVA I RIZIKA ALTERNATIVNIH STRATEGIJA ZADUŽIVANJA .......................... 22 7.5. INDIKATORI RIZIKA ALTERNATIVNIH STRATEGIJA ................................................................... 25 8.1. CILJEVI UPRAVLJANJA DUGOM ......................................................................................................... 26 8.2. SMJERNICE UPRAVLJANJA DUGOM ................................................................................................... 27 2 LISTA SKRAĆENICA BiH - Bosna i Hercegovina FBiH - Federacija Bosne i Hercegovine KS - Kanton Sarajevo BDP - Bruto domaći proizvod (Bruto Domestic Product) WB - Svjetska banka (World Bank) IBRD - Međunarodna banka za obnovu i razvoj (International Bank for Reconstruction and Development) EIB - Evropska investicijska banka (European Investment Bank) EBRD - Evropska banka za obnovu i razvoj (European Bank for Reconstruction and Development) IDA - Međunarodna asocijacija za razvoj (International Development Association) KM - Konvertibilna marka EUR - Euro USD - Američki dolar KWD - Kuvajtski dinar SDR - Specijalna prava vučenja ATM - Prosječno vrijeme dospijeća (Average Time to Maturity) KJKP - Kantonalno javno komunalno preduzeće KCUS - Klinički centar Univerziteta u Sarajevu DOB - Dokument okvirnog budžeta NKS - Nominalna kamatna stopa EKS - Efektivna kamatna stopa FBA - Agencija za bankarstvo Federacije Bosne i Hercegovine 3 UVOD Strategija upravljanja dugom 2026.-2028. godina (u daljem tekstu: Strategija) predstavlja uvod glavnih načela i smjernica za politike upravljanja dugom Kantona Sarajevo u posmatranom periodu i temelji se na postojećem portfoliju duga Kantona Sarajevo, Dok umentu okvirnog budžeta Kantona Sarajevo 2026.-2028. godina (DOB 2026-2028) i Pro gramu javnih investicija Kantona Sarajevo 20260.-2028 godina (PJI 2026-2028). Strategija sadrži planove finansiranja potreba Kantona Sarajevo u narednim godinama, te indikativne mjere i alate koji su potrebni za dostizanje usvojenih strateških ciljeva i smjernica. 1. PRAVNI OKVIR Kompleksnost ustavnog uređenja rezultirala je uspostavljanjem višestrukog zakonodavnog i institucionalnog okvira za upravljanje dugom na svim nivoima vlasti u Bosni i Hercegovini. Ovaj okvir je određen zakonima na ni vou Federaciji Bosne i Hercegovine i Kantona Sarajevo, kao što su: Zakon o dugu zaduživanju i garancijama u F ederaciji Bosne i Hercegovine, Zakon o budžetima u Federaciji Bosne i Hercegovine, Zakon o tržištu vrijednosnih papira Federaciji Bosne i Hercegovine, Zakon o trezoru u Federaciji Bosne i Hercegovine, te Zakon o izvršavan ju budžeta Kantona Sarajevo koji se donosi na godišnjem nivou. - Zakon o dugu , zaduživanju i garancijama u Federaciji Bosne i Hercegovine („Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine“ br. 45/25) - Zakona o budžetima u Federaciji Bosne i Hercegovine („Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine“ br. 102/13, 09/14-Ispravka, 13/14, 08/15, 92/15, 102/15, 104/16, 05/18, 11/19,99/19, 25a/22, 7/25 i 6/26) - Zakon o tržištu vrijednosnih papira Federaciji Bosne i Hercegovine („Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine“ br. 85/08, 109/12, 86/15 i 25/17) - Zakona o trezoru u Federaciji Bosne i Hercegovine („Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine“ br. 26/16 i 03/20) - Zakon o izvršavanju budžeta Kantona Sarajevo koji se donosi na godišnjem nivou 4 2. CILJEVI I OBUHVAT STRATEGIJE UPRAVLJANJA DUGOM 2.1. Ciljevi upravljanja dugom Ciljevi upravljanja dugom Kantona Sarajevo u periodu 2026.-2028. godine su: 1. osiguranje finansijskih sredstava za servisiranje obaveza postojećeg i planiranog duga, kao prioritetne zakonske obaveze izvršavanja budžeta 2. obezbjeđenje kvalitetnih izvora za finansiranje projekata od in teresa za Kanton Sarajevo putem zaduživanja, uz prihvatljiv nivo troškova i rizika u srednjem i dugom roku 2.2. Obuhvat strategije Strategija obuhvata portfolio duga kojim upravlja Kantona Sarajevo, a prikazan je u narednoj tabeli. Tabela 1. Obuhvat Strategije, na dan 31.12.2025. godine Vrsta duga Iznos (mil.KM) Vanjski dug KS, od čega: 463,40 - Indirektni vanjski dug KS 450,13 - Direktni vanjski dug KS1 13,27 Unutrašnji dug KS: 290,61 Garancije KS: 9,93 UKUPAN dug obuhvaćen strategijom 763,94 Izvor: Ministarstvo finansija KS 3. PORTFOLIO DUGA KS Ukupan portfolio duga za koji je odgovoran i kojim upravlja Kantona Sarajevo, na dan 31.12.2025. godine iznosi 763,94 mil. KM (459,23 mil. USD), a s astoji se od vanjskog duga u iznosu od 463,40 mil. KM ( 278,56 mil. USD), unutrašnjeg duga u iznosu od 290,61 mil. KM (174,70 mil. USD) i garancija u iznosu od 9,93 mil. KM (5,97 mil. USD). Tabela 2. Ukupan dug KS obuhvaćen Strategijom, na dan 31.12.2025. godine Opis Vanjski dug Unutrašnji dug Garancije Ukupan dug Iznos (u mil KM) 463,40 290,61 9,93 763,94 Iznos (u mil USD) 278,56 174,70 5,97 459,23 Izvor: Ministarstvo finansija KS 1 Krediti koje je KS ranije preuzeo od BiH Slika 1. Struktura ukupnog duga KS, na dan 31.12.2025. godine Izvor: Ministarstvo finansija KS 3.1. Struktura vanjskog duga KS, na dan 31.12.2025. godine Vanjski dug kojim upravlja KS na dan 31.12.2025. godine iznosi 463,40 mil. KM ( 278,56 mil. USD). 3.1.1. Struktura vanjskog duga KS po kreditorima Vanjski dug je najvećim dijelom, ugovoren sa međunarodnim finansijskim institucijama i državama. Tabela 3. Pregled vanjskog duga KS po kreditorima sa garancijama Kreditor u USD u KM Svjetska banka (WB IDA) 10.441.359 17.369.670 EBRD 160.955.518 267.756.747 Svjetska banka (WB IBRD) 18.267.407 30.388.653 Vlada Austrije 370.004 615.518 Vlada Malezije 57.997 96.481 Saudijski razvojni fond 6.263.326 10.419.325 EIB TOTAL 88.177.506 284.533.116 146.687.250 473.333.644 Izvor: Ministarstvo finansija KS 6 Slika 2. Struktura vanjskog duga KS prema kreditorima Izvor: Ministarstvo finansija KS 3.1.2. Valutna struktura vanjskog duga KS Valutna struktura vanjskog duga KS ovisi o dostupnim izvorima finansiranja. S tim u vezi, krediti su ugovoreni u sljedećim valutama: EUR, USD i SDR. Slika 3. Valutna struktura vanjskog duga KS Izvor: Ministarstvo finansija KS 3.1.3. Kamatna struktura vanjskog duga KS Od ukupnog iznosa vanjskog duga sa fiksnom kamatnom stopom je 123,63 mil. KM ili 26,27%, i 347,04 mil. KM 73,73 % sa promjenjivom kamatnom stopom. Slika 4. Struktura vanjskog duga KS prema vrsti kamatne stope Izvor: Ministarstvo finansija KS 7 3.2. Struktura unutrašnjeg duga KS, na dan 31.12.2025. godine Unutrašnji dug koji je uključen u Stra tegiju sastoji se od duga nastalog zaduživanjem kod komercijalnih banaka i Razvojne banke FBIH . Tabela 4. Unutrašnji dug KS obuhvaćen Strategijom Kreditori Iznos (mil.KM) - Komercijalne banke 260,30 - Razvojna banka FBIH 30,30 UKUPNO 290,61 Izvor: Ministarstvo finansija KS 3.2.1. Struktura unutrašnjeg duga KS, domaće banke Unutrašnji dug je ugovoren u KM i jednim djelom sa valutnom klauzulom EUR sa domaćim finansijskim institucijama. Tabela 5. Pregled unutrašnjeg duga KS domaćih banaka Kreditor u KM UniCredit Bank d.d. Mostar 180.730.236 UniCredit Bank AD Banja Luka 6.277.125 BBI d.d. Sarajevo 6.115.179 Intesa sanpaolo banka d.d. Sarajevo 9.093.750 ASA banka d.d. Sarajevo 12.525.873 Raiffeisen bank d.d. BiH 18.392.857 Union banka d.d. Sarajevo 6.743.929 Addiko banka d.d. Sarajevo 3.342.857 NLB banka d.d. Sarajevo 8.422.054 Sparkasse banka d.d. BiH 8.662.606 Komercijalne banke 260.306.466 Razvoja banka FBiH 30.306.791 UKUPNO 290.613.257 Izvor: Ministarstvo finansija KS Slika 5. Struktura unutrašnjeg duga KS Izvor: Ministarstvo finansija KS 8 Slika 6. Struktura unutrašnjeg duga KS komercijalnih banaka Izvor: Ministarstvo finansija KS 3.2.2. Kamatna struktura unutrašnjeg duga KS U datom tabelarnom pregledu prikazana je kamatna struktura unutrašnjeg duga KS. Najveći procenat iznosi dug po kreditima po kamatnoj stopi između 2%-4%, dok je najmanji iznos duga po kreditima sa kamatnom stopom između 1%-2%. Značajan udio predstavlja zaduženje po kamatnoj stopi između 4%-5,5%. Procenat strukture unutrašnjeg duga od 3,23% odnosi se na promjenjivu kamatnu stopu 6. mjesečni euribor. Slika 7. Struktura unutrašnjeg duga KS po visini kamatne stope Izvor: Ministarstvo finansija KS Tabela 6. Pregled unutrašnjeg duga po kreditorima i ugovorenoj kamatnoj stopi DOMAĆE BANKE Kamatna stopa Stanje duga na dan 31.12.2025. godine Datum otplate kredita Intesa Sanpaolo d.d. Sarajevo 3,76% 1.875.000 31.8.2029 Asa banka d.d. Sarajevo 1,60% 652.500 1.9.2026 BBI banka d.d. Sarajevo 1,59% 562.500 3.9.2026 UniCredit banka d.d. Mostar 4,10% 2.678.571 3.9.2029 9 UniCredit banka d.d. Mostar 2,10% 3.214.286 3.9.2029 UniCredit banka d.d. Mostar 4,10% 3.750.000 3.9.2029 UniCredit banka d.d. Mostar 4,10% 4.285.714 3.9.2029 UniCredit banka d.d. Mostar 2,10% 1.446.429 3.9.2029 Razvojna banka Federacije BiH 2,85% 5.884.748 14.10.2032 Razvojna banka Federacije BiH 2,58% 1.333.192 30.12.2032 UniCredit AD Banja luka 1,90% 498.188 12.9.2026 UniCredit AD Banja luka 1,80% 472.688 12.9.2026 UniCredit AD Banja luka 2,15% 1.154.464 13.9.2029 UniCredit AD Banja luka 1,97% 1.741.071 14.9.2029 UniCredit AD Banja luka 3,50% 2.410.714 15.9.2029 Razvojna banka Federacije BiH 2,50% 4.090.904 11.8.2033 Razvojna banka Federacije BiH 2,50% 13.474.474 30.9.2031 Raiffeisen bank d.d. BiH 3,32% 3.494.643 25.8.2030 Raiffeisen bank d.d. BiH 3,32% 2.171.429 25.8.2030 Raiffeisen bank d.d. BiH 3,32% 4.512.500 25.8.2030 Union banka d.d. Sarajevo 3,30% 3.847.500 26.8.2030 Asa banka Naša i snažna d.d. Sarajevo 3,55% 7.159.087 30.8.2032 BBI banka d.d. Sarajevo 2,72% 1.531.250 1.9.2027 Intesa Sanpaolo d.d. Sarajevo 3,00% 1.968.750 1.9.2027 Intesa Sanpaolo d.d. Sarajevo 3,65% 5.250.000 1.9.2032 Razvojna banka Federacije BiH 2,50% 3.791.653 30.12.2034 Sparkasse banka d.d. BiH 6 m. Euribor +3,22 2.250.000 7.4.2031 Sparkasse banka d.d. BiH 6 m. Euribor +3,02 1.894.750 7.4.2031 NLB banka d.d. Sarajevo 6 m. Euribor +3,38 2.882.813 14.4.2031 NLB banka d.d. Sarajevo 6 m. Euribor +3,18 2.367.813 14.4.2031 Addiko banka d.d. Sarajevo 5,43 3.342.857 20.10.2031 ASA banka d.d. Sarajevo 5,30 1.714.286 18.11.2031 BBI banka d.d. Sarajevo 5,48 821.429 10.10.2031 NLB banka d.d. Sarajevo 5,22 771.429 20.10.2031 Raiffeisen bank d.d. BiH 4,66 8.214.286 12.10.2031 Sparkasse banka d.d. BiH 5,43 4.517.857 3.10.2031 UniCredit banka d.d. Mostar 5,45 36.238.636 13.10.2031 Union banka d.d. Sarajevo 5,44 1.396.429 9.10.2031 ASA banka d.d. Sarajevo 4,40 3.000.000 18.10.2034 BBI banka d.d. Sarajevo 4,33 3.200.000 21.10.2034 NLB banka d.d. Sarajevo 3,75 2.400.000 18.10.2034 UniCredit banka d.d. Mostar 4,20 39.116.600 24.10.2034 Union banka d.d. Sarajevo 4,30 1.500.000 24.10.2034 Razvojna banka Federacije BiH 2,90 1.731.820 30.07.2036 UniCredit banka d.d. Mostar 3,79 90.000.000 16.10.2035 Izvor: Ministarstvo finansija KS 10 4. RIZICI PORTFOLIJA DUGA KS 4.1. Karakteristike troškova i rizika portfolija duga KS Portfolio duga KS ima ponderisanu prosječnu implicitnu kamatnu stopu u visini od 3,2 %. Prosječna ponderisana kamata za unutrašnji dug iznosi 2,1 % i rezultat je viših kamatnih stopa na komercijalne kredite KS kod domaćih banaka. Prosječna ponderisana implicitna kamatna stopa na vanjski dug iznosi 3,8 %. Tabela 7. Indikatori rizika portfolija duga KS na dan 31.12.2025. godine Indikatori rizika portfolija duga Vanjski dug Unutrašnji dug Ukupan dug Iznos duga (milioni KM) 473,33 290,61 763,94 Iznos duga (milioni USD) 284,53 174,70 459,23 Nominalni dug u (% BDP) 1,2 0,8 2,0 Sadašnja vrijednost duga u (% BDP) 1,1 0,8 1,9 Troškovi duga Kamata kao (% BDP) 0,0 0,0 0,1 Prosječna ponderisana kamata (%) 3,8 2,1 3,2 Rizik refinansiranja Prosječno vrijeme dospjeća (godine) 7,0 4,3 6,0 Dospjeće duga u sljedećoj godini (% ukup.) 6,6 9,8 7,8 Dospjeće duga u sljedećoj godini (% BDP) 0,1 0,1 0,2 Kamatni rizik Prosječno vrijeme refiksiranja (godine) 2,9 4,3 3,4 Dug koji se refiksira u sljedećoj godini (% ukup.) 74,5 12,5 51,0 Dug sa fiksnom kamatnom stopom (% ukup.) 26,7 96,8 53,3 Valutni rizik Devizni dug (% ukup.) 62,0 Kratkoročni devizni dug (% rezervi) 0,2 Izvor: MTDS AT 4.2. Rizik refinansiranja Rizik refinansiranja je značajan, kako za unutrašnji tako i za vanjski dug kantona, obzirom da profil otplate duga naginje ka srednjem roku. Prosječno vrijeme dospjeća unutrašnjeg duga iznosi 4,3 godina, a što j e vidljivo i sa slike 8. (otplatni profil duga KS ). Prosječno vrijeme dospjeća vanjskog duga KS iznosi 7,0 godine, dok je prosječno vrijeme dospjeća portfolija duga 6,0 godina. Slika 8. Profil otplate duga KS na dan 31.12.2025. godine (mil.KM) Izvor: MTDS AT 11 4.3.Kamatni rizik Portfolio duga KS u pogledu kamatnih stopa je rizičan što se ogleda kroz: - činjenicu da prosječno vrijeme refiksiranja portfolija duga KS iznosi 3,4 godina; - udio portfolija duga koji se refiksira unuta r jedne godine iznosi 51,0 % i rezultat je činjenice da je više od pola portfolija vanjskog duga ugovoreno sa varijabilnom kamatnom stopom (73,73 %). Za refiksiranje vanjskog duga prosječno je potrebno 2,9 godina, a 4,3 godina za refiksiranje unutrašnjeg duga. 4.4.Valutni rizik Najzastupljenije valute u portfolij u vanjskog duga KS su EUR, SDR 2 i USD sa učešćem od 100 % portfolija duga. Iako uč ešće SDR -a u portfoliju va njskog duga nije značajno ( 0,51%) dekompozicijom SDR-a, udio valuta portfolija vanjsko g duga koje nisu podložne os cilacijama deviznih kurseva iznosi 94,10 %. Dakle, nešto manje od 6 % portfolija vanjskog duga izloženo je promjenama deviznih kurseva. Slika 9. Valutna struktura vanjskog duga KS prema stanju duga na dan 31.12.2025. godine, prije i poslije dekompozicije SDR-a Izvor: Ministartvo finansija KS 4.5. Potencijalne obaveze Potencijalne obaveze KS su finansijske obav eze po osnovu izdatih garancija i oba veze po kreditima koje su supsidijarno prenesene na krajnjeg dužnika (Kredit za KJKP „Rad“, kredit ZZO KS i kredit za KJKP „Vodovod i kanalizacija“ ) u slučaju da krajnji korisnici kreditnih sredstava ne bi bili u mogućnosti da servisiraju nastale obaveze u skladu sa ugovorom. 4.5.1. Garancije Kanton Sarajevo je dao garanciju Federaciji BiH da će izvršiti serviriranje obaveza do kraja otplatnog perioda, ukoliko krajnji korisnik KJKP „Toplane“ Sarajevo ne bude izvršavao obaveze po kreditima. Obaveze se odnose na IDA kredite koje je KJKP „Toplane“ Sarajevo ko ristilo za realizaciju Projekta hitne rekonstrukcije centralnog grijanja na području Sarajeva. U budžetu KS svake godine na razdjelu Ministarst va komunalne privrede , infrastrukture, prostornog uređenja, 2 Obračunska valuta IMF-a i nekih dr ugih kreditora. Sastoji se od 0,601 USD (američka dolara), 0,601 EUR-a, 0,034 CNY Kineskih Juan-a (Renminbi), 0,00 JPY (japanskih Yen) i 0,601 GBP (Funti Velike Britanije). 12 građenja i zaštite okoliša se planiraju sredstva za ove na mjene koja se po dos pijeću rate kredita prenose na račun KJKP „Toplane“ Sarajevo radi izmirenja obaveza prema Federalnom ministarstvu finansija. Zaključno sa 31.12.20 25. godine stanje duga po izdatim garancijama (obaveze po IDA kreditima za KJKP „Toplane“ Sarajevo) iznosi 9,93 mil.KM. 5. MAKROEKONOMSKI OKVIR3 Federalno ministarstvo finansija je dostavilo revidirane projekcije javni h prihoda za 202 64. godinu i projekcija za period 2027-2029. godina broj: 05-12-5-3976/26-1 od 08.05.2026. godine. Projekcije su zasno vane na zadnjim zvaničnim makroekonomskim prognozama, preuzetim od Direkcije za ekonomsko planiranje (DEP) , u martu 2026. godine , te prate pretpostavljena kretanja ključnih parametara sa kojima su u korelaciji. Osvrt na makroekonomske pokazatelje iz prethodne godine: Kako je navedeno od strane DEP -a, tokom 2025. godine u Bosni i Her cegovini nastavljen je trend ekonomskog rasta, koji prema preliminarnim podaci iznosi 2,1%. Glavni oslonac rastu predstavljala je domaća potražnja kroz povećanje prije svega priv atne potrošnje. Rast privatne potrošnje generisan je ostvarenim povećanjem pla ća i penzija, kao i povećanim prilivima doznaka građana iz inostranstva. Uzimajući u obzir zabilježen viši nivo inflacije (4%) u odnosu na prethodnu godinu, tokom 2025. godine do šlo je i do povećanja javne potrošnje na svim nivoima vlasti u cilju zaštite ž ivotnog standarda građana u okviru borbe protiv inflacije. Pored potrošnje, u Bosni i Hercegovini tokom 2025. godine nastavljen je i trend rasta ukupnih investicija, sa većim dop rinosom privatnih investicija ekonomskom rastu. S druge strane, doprinos trgovinskog bilansa bio je blago negativan. Osvrt na makroekonomske pretpostavke za tekuću godinu: Nadalje, trenutni podaci ukazuju na nastavak trenda rasta ekonomskih aktivnosti i u tekućoj 2026. godini, ali uslijed značajnih geopolitičkih nestabilnosti, koje bi mogle imati negativne ekonomske posljedice kako u svijetu tako i u zemljama EU prognoza eko nomskog rasta u navedenoj godini iznosi 2% i snižena je za 0,6 p.p. u odnosu na prog nozu iz projekcionog ciklusa Jesen 2025. Očekuje se da bi domaća tražnja kroz poveća nje potrošnje i djelimično investicija trebala predstavljati glavno uporište projektovan og ekonomskog rasta, uz nešto pozitivniji doprinos vanjskog sektora u odnosu na prethodnu godinu. Uzimajući u obzir da će se razvoj događaja u međunarodnom okruženju, prvenstveno stavljajući akcent na energetsku krizu, u značajnoj mjeri preliti i na ekonom ske tokove u domaćem okruženju, najnovija zvanična prognoza inflacije mjerene indeksom potrošačkih cijena za 2026. godinu iznosi 4,1% i veća je za 1,3 p.p. u odnosu na prognozu iz projekcionog ciklusa Jesen 2025. Prognoze DEP-a vezane za ključne agregate t ržišta rada u 2026. godini ukazuju da će doći do stagnacije broja zaposlenih u odnosu na prethodnu godinu, dok bi nominalni rast prosječne neto plaće trebao iznositi 9% . Prognoza rasta plaće uzela je u obzir očekivani rast plaća i u privatnom i u javnom se ktoru, vezan za izvršeno redovno godišnje usklađivanje minimalne 3 Program ekonomskih reformi (PER) Bosne i Hercegovine od 2026. do 2028.godine, Sarajevo januar 2026. god. 4 Revidirane projekcije javnih prihoda za 2026. godinu i projekcija za period 2027-2029. godine od Federalnog ministarstva finansija, maj 2026. godine 13 plaće, usklađivanja vezana uz inflatorna kretanja, primjenu kolektivnih ugovora za pojedine grane, zadržavanje deficitarne radne snage i sl. Bitno je istaći visok nivo rizika po prognoze tržišta rada, obzirom da bi potencijalni sporiji ekonomski rast od pretpostavljenog, pra ćen manjim obimom investicija mogao dodatno smanjiti broj zaposlenih lica. Osvrt na makroekonomske pretpostavke za srednjoročni period: Očekivana prosječna godišnja stopa ekonomskog rasta u Bosni i Hercegovini u periodu 2027. - 2029. godina iznosi 3% (202 7: 2,6%, 2028: 3,0% i 2029: 3,4%), a prepoznati glavni nosioci rasta ostaju isti kao i u prethodnim godinama (finalna potrošnja i investicije), uz nastavak poboljšanja vanj skotrgovinske razmjene. Procjenjuje se da će u 2027. godini i naredne dvije nivo inf lacije biti umjeren bez značajnih godišnjih šokova (2027: 2,1 %, 2028: 2% i 2029: 2,3%). Prema prognozama tržišta rada, u periodu 2027. - 2029. godina očekivani rast broja zaposlenih trebao bi se kretati po stopi od 1% do 1,5% godišnje, dok bi očekivani go dišnji nominalni rast plaće trebao iznositi od 5,7% do 6%. Rizici po ostvarenje makroekonomskih prognoza: Kada je riječ o rizicima po ostvarenje prognoziranog ekonomskog rasta, kako za tekuću godinu, tako i za posmatrani srednjoročni period, prisutna je v eća izraženost vanjskih rizika: visoka neizvjesnost u vanjskom okruženju, slabljenj e globalnog ekonomskog rasta, uz jačanje inflatornih pritisaka, koji se kroz nižu potrošnj u, investicije i vanjskotrgovinsku razmjenu negativno utjecali na domaći ekonomski rast. Pored eksternih faktora, važnu odrednicu ekonomskog rasta u posmatranom sredn joročnom periodu imati će i interni institucionalni kapacitet za provedbu krucijalnih stru kturalnih reformi, pri tome posebno ističući reforme vezane za oblast zelene ekonom ije, čije neblagovremeno provođenje bi u značajnoj mjeri oslabilo konkurentnost domaće ekonomije na međunarodnom tržištu. Osvrt na revidirane projekcije prihoda za tekuću godinu i projekcije za srednjoročni period: Projekcije prihoda od indirektnih poreza bazirane su na srednjoročnom Planu naplate ukupnih prihoda na Jedinstvenom računu, preuzetom od strane Odjeljenja za makroekonomsku analizu Upravnog odbora Uprave za indire ktno oporezivanje (OMA) u aprilu 2026. godine. Nadalje, izvršena je procjena učešća Federacije BiH u me đuentiteskoj raspodjeli, dok je projekcija raspoloživog dijela ovih prihoda za raspodjelu korisnicima u Federaciji BiH po godinama, zasnovana i na godišn jem planu otplate vanjskog duga. Projekcije prihoda od indirektnih poreza nisu uklj učile potencijalne efekte predloženih izmjena Zakona o akcizama u Bosni i Hercegovini, čija implementacija bi mogla promijeniti obrazac kretanja prihoda. Pojedinačna alokaci ja prihoda od indirektnih poreza za kantone i općine/gradove za 2026. godinu i peri od 2027. 2029. godina izvršena je u skladu sa koeficijentima iz Uputstva o određivanju učešća kantona, jedinica lokalne samouprave i nadležnih kantonalnih ustanova za ceste u prihodima od indirektnih poreza i načinu raspoređivanja tih prihoda za 2026. godi nu („Službene novine Federacije BiH”, broj: 89/25). Revidirane projekcije prihoda od poreza na dobit za 2026. godinu bazirane su na historijskom i tekućem (Q 1 2026) trendu naplate, uz procjenjena očekivanja do kraja godine, prateći i podatke iz godišnjih prijava poreznih obveznika. Srednjoročne projekcije navedene kategorije rađene su oprezno, prateći prognozirana ekonomska kretanja, zadržavajući nivo ostvarenja na približno istom nivou procjenjenog za 2026. godinu, bez izmjena poreznih politika. Revidirane projekcije prihoda od poreza na dohodak i obavez nih socijalnih doprinosa za 2026. godinu, zasnovane su na tekućem (Q 1 2026) trendu naplate, koje uključuju i mjere u 14 cilju poboljšanja finansijskog položaja pojedinaca, te uzimajući u obzir prognoze tržiš ta rada do kraja godine. Prateći srednjoročne pretp ostavke ključnih pokazatelja vezanih za tržište rada pripremljene su i projekcije navedene kategorije prihoda za ovaj period. Projekcije ovih kategorija prihoda nisu uzele u obzir potencijalne nove promjene poreznih politika. U cilju unapredenja izrade kon solidiranih projekcija javnih prihoda u Federaciji BiH, dostavljamo Vam i projicirani okvir naplate doprinosa za zdravstveno osiguranje i osiguranje od nezaposlenosti, koje naplaćuju kantonalni vanbudžetsk i fondovi. Molimo Vas da iste distribuirate naveden im korisnicima na teritoriji svog kantona. Ističemo, da Federalno ministarstvo finansija dostavlja samo projekcije prihoda od doprinosa za vanbudžetske fondove, dok je planiranje ostalih kategorija prihoda koje navedeni korisnici ostvaruju (vlastiti prihodi, neplanirane uplate prihoda, ostali neporezni prihodi, transferi drugih nivoa vlasti i sl.) trenutno ostavljeno na nivou svakog korisnika pojedinačno, uz primjenu načela krajnje opreznosti i zadržavanja projicirane stope kretanja na približno istom nivou historijskog trenda iz prethodne godine. Kada je riječ o prihodima po osnovu doprinosa, praćenje ostvarenja prihoda, te formiranje historijskih vremenskih serija podataka za izradu projekcija, vrši se na osnovu izvršenih uplata, prema vrsti prihoda na koj u su uplate izvršene, a ne onoj na koju je izvršeno interno preknjižavanje od strane korisnika. Shodno tome, ukoliko uplata prihoda nije izvršena na odgovarajuću vrstu prihoda propisanu za uplatu doprinosa , ista nije uključena u projekcije Federalnog ministarstva finansija. Nadalje, Federalno ministarstvo finansija je, u prošlom periodu, planiranje prihoda od poreza na imovinu, poreza na promet nepokretnosti i poreza na naslijede i poklon, kao i neporeznih prihoda, prepustilo nižim nivoima vlas ti, cijeneći da isti raspolažu sa širom slikom o trendovima kretanja, obzirom da su navedene oblasti, u potpunosti ili većim dijelom regulisane kantonalnim propisima, odnosno propisima jedinica lokalne samouprave. Međutim, imajući u vidu ustavnu nadležnost Federacije BiH za fiskalnu politiku, kao i utjecaj procesa integracije Bosne i Hercegovine u Evropsku Uniju, kroz zahtjeve jačanja fiskalnog upravljanja na nivou Federacije BiH, ovim putem upućujemo vas na krajnju opreznost prilikom planiranja prednje nav edenih kategorija prihoda. Prateći trendove kretanja, kao i relevantne makroekonomske prognoze, projekcione stope kretanja ukupnih prihoda po osnovu poreza na posjedovanje i prometovanje imovinom potrebno je zadržati n a približno istom historijskom trendu iz 2025. godine, a planiranu stopu rasta ukupnih neporeznih prihoda (bez uključenih tekućih i kapitalnih transfera I grantova drugih nivoa vlasti) održati maksimalno do nivoa od 2%. Rizici po ostvarenje proiekciia prihoda: Srednjoročne projekcije javnih pr ihoda u Federaciji BiH prate makroekonomska očekivanja u kretanju onih agregata sa kojim su u značajnoj korelaciji. Obzirom na visok nivo nepredvidivosti krajnjeg ishoda ekonomskih tokova, moguće su i značajnije promje ne u realizaciji projekcija javnih prihoda. Projekcije poreznih prihoda i obaveznih socijalnih doprinosa temelje se na trenutno važećim politikama, procjenjenom kretanju radne snage, rastu plaće i migracijskim politikama. Potencijalna implementacija novih mjera u cilju poboljšanja finansijsk og položaja pojedinaca u narednom srednjoročnom periodu, u značajnoj mjeri može imati odraz i na projicirani nivo naplate. Pored navedenog, na drugačiji ishod u naplati javnih prihoda mogu u značajnoj mjeri utjecati: iz mjene ostalih poreznih politika, znač ajna odstupanja u kretanju koeficijenta raspodjele prihoda od indirektnih poreza između entiteta u odnosu na trenutno procjenjeni, promjene u nivou planirane otplate vanjskog duga, promjene u izdvajanju prihoda od indirektnih poreza za Institucije BiH, kao i rad poreznih administracija. 15 Shodno detektovanim rizicima, ovim putem upućujemo na krajnji oprez u procesu budžetskog planiranja, kao i na primjenu člana 33. stav 3. Zakona o budžetima u Federaciji BiH („Službene no vine Federacije BiH”, br. 102/13, 9/14 , 13/14, 8/15, 91/15, 102/15, 104/16, 5/18, 1 1/19, 99/19, 25a/22 , 7/25 i 6/26), u skladu sa kojim je korištenje projekcija Federalnog ministarstva finansija prilikom planiranja budžeta obavezno. Indirektni porezi koj i pripadaju Kantonu Sarajevo za 202 6. godinu su za 22,16 mil KM veći u odnosu na zadnje dostavljenu projekciju iz oktobra 2 025. godine. Porez na dohodak za 202 6. godinu je ostao na ist om nivou u odnos u na zadnje dostavl jenu projekciju iz oktobra 202 5. godine. Porez na dobit kao treći najvažniji prihod Kantona Sarajevo za 202 6. godinu u projekcijama Federalnog ministarstva fin ansija planiran je za 5,06 mil KM veći u odnosu na zadnje dostavljenu projekciju iz oktobra 2025. godine. Tabela 8. Makroekonomski pokazatelji za KS za period 2026. – 2028. godine Indikator 2026 2027 2028 Javni prihodi (u mil KM) 1.299 1.445 1.515 Primarni rashodi javnog sektora (u mil KM) 1.167 1.211 1.282 Rashodi javnog sektora (u mil KM) 1.200 1.243 1.312 Izdaci za kamate (u mil KM) 33 32 30 Devizne rezerve BiH (mil.USD) 10.640 10.690 10.099 BDP Federacije BiH (Nominalni) (u mil KM) 38,16 40,03 42,07 Nominalni rast BDP-a (%) 5,0 4,9 5,1 Realni BDP (u mil KM) (prethodna g. = 100) 37.,46 39,33 41,38 Realni rast u % 3,1 3,1 3,4 Izvor: Ministarstvo finansija KS Federalno Ministarstvo finansija Tabela 9. Makroekonomski rizici i implikacije po strategiju upravljanja dugom 16 Realni sektor - Rast Srednja Obzirom da vanjsko okruženje predsta vljaju veoma va žnu determinantu svih ekonomskih kretanja u Bosni i Hercegovini vrijedi istaći da će najnovija dešavanja imati odlučujuću ulogu za izglede ekonomskog rasta u zemlji u narednom periodu. Osim eksternih dinamika, jako bitan faktor za ekonomski rast u zemlji tokom programskog perioda 2027. -2028. godina predstavljat će i institucionalni kapacitet zemlje u provedbi strukturalnih reformi kako bi se ojačao doprinos internih dinamika u kreiranju istog. Daljnje usložnjavanje kako eksternih tako i inter nih dinamika bi imalo veoma negativne posljedice po bosanskohercegovačku ekonomiju i smanjila njen potencijalni rast. Imajući u vidu navedene kako eksterne tako i interne okolnosti, prema projekcijama DEP -a u osnovnom scenariju za period 2027. -2028. godina u Bosni i Hercegovini se može očekivati ekonomski rast od oko 3,0% na godišnjem nivou (2027. 3,0% i u 2028. godini 3,1%). Fiskalni sektor - Održivost duga Srednja do visoka Aktivnosti upravljanja dugom usmjeravaju se ka tome da nivo troškova i rizika bude na prihvatljivom nivou. Analizom održivosti javnog duga BiH se d odatno sagledavaju rizici i održivost javnog duga na određene scenarije i šokove u srednjoročnom periodu. Platni bilans - Vanjska potražnja/kurs valuta Srednja U kontekstu buduće in tegracije Bosne i Hercegovine u SEPA područje, kao i očekivanih obaveza koje proizlaze iz pravila SEPA instant plaćanja, naroči to u pogledu obavez ne provjere primaoca plaćanja (Verification of Payee – VoP), neophodno je razmatrati isključivo rješenja koja su u potpunosti usklađena s važećim propisima i jasno definisanim nadležnostima institucija na entitetskom nivou. S ti m u vezi, potrebno je da se postojeći entitetski registri računa, koji se vode u skladu s važećim zakonodavstvom, na odgovarajući način pr ogramski i tehn ički povežu, kako bi se omogućila razmjena podataka i kontrolisan pristup istima, isključivo za svrhe p ropisane zakonom, uključujući potrebe funkcioni sanja platnih sistema. Također, instant platni sistem TIPS Clone predstavlja projekat koji zahtijeva dalji razvoj i dodatno institucionalno, tehničko i regulatorno uređenje. Njegova eventualna implementacija mora biti zasnovana na zakoni tim rješenjima, jasno definisanim nadležnostima i punoj saglasnosti svih relevantnih institucija, bez oslanjanja na tehničk e ili tehnološke argumente kao osnov za postupanje koje nije u skladu s važećim propisima. Inflacija - Cijene roba/kurs valuta Srednja Na osnovu raspoloživih podataka u Bosni i Hercegovini se očekuje stabilan rast cijena u periodu 2027 -2028. godine. Izrada projekcija inflacije, kao i prethodnih godina, zasniva se na kretanju c ijena energenata i hrane na svjetskom tržištu i projekc ija inflacije u EU kao bitn ih eksternih faktora. ECB predviđa da bi se inflacija u eurozoni mogla kretati oko 1, 9% u 2027. go dini uz stagnaciju cijena sirove nafte koja bi iznosila 65,1 $/barelu. Pored toga, cijena prirodnog gasa u 2027. godini bi mogle im ati silaznu putanju ( - 9,7% g/g). Kada je u pitanju kretanje indeks cijena hrane u eurozoni, ECB ukazuje da bi mogao zadržati stopu rasta od 2,3%. Uzimajući u obzir uticaj svjetskih cijena na domaću inflaciju može se pretpostaviti da će u periodu 2027 -2028. godine doći do postepenog slabljenja inflacije u Bosni i Hercegovini u odnosu na prethodnu godinu. Pod pretpostavkom da cije ne komunalija (kao domaći faktor) budu stabilne, u periodu 2027 -2028. godine u Bosni i Hercegovini se može očekivati inflacija između 2% i 1,9%. Finansijski sistem 17 - Sveukupno stanje Srednja FBA- Agencija za bankarstvo Federacije Bosne i Hercego vine u okviru zakonom propisanih nadležnosti kontinuirano podu zima mjere i aktivnosti na očuvanju i jačanju stabilnosti, sigurnosti, likvidnosti i dobre kapitalizira nosti bankarskog sektora FBi H i zaštite deponenata, te unapređenju sigurnog, kvalitetnog i zakonitog poslovanja banaka u FBiH, te donosi podzakonske akte kojima se uređuje upravljanje rizicima u bankama. Kako bi se očuvala stabilnost bankarskog sektora i pravovremeno ublažio rizik izazvan značajnim rastom refe rentnih kamatnih stopa, povišenom inflacijom i drugim poremećajima koji mogu narušiti makroekonomske pokazatelje i stabilnost bankarskog sektora u Federaciji BiH, FBA - Agencija za bankarstvo Federacije Bosne i Hercegovine je u prethodnom periodu poduzela niz aktivnosti koje su podraz umijevale i donošenje regul atornog i izvještajnog seta privremenih mjera za ublažavanje rizika rasta kamatnih stopa, s ciljem preveniranja mogućih negativnih efekata na fina nsijski sistem, korisnike finansijskih usluga i ekonomiju BiH, a cijeneći institucionalni i regulatorni okvir koji ne omogućava upravljanje inflacijom putem mjera monetarne politike. Izvor: Program ekonomskih reformi (PER) Bosne i Hercegovine od 202 6. do 2028.godine, Sarajevo januar 2026. gododine - Direkcija za ekonomsko planiranje Bosne i Hercegovine 6. IZVORI FINANSIRANJA 6.1. Vanjski izvori finansiranja Vanjska finansijs ka sredstva koja stoje na raspolaganju i koja Kanton Sarajevo planira angažovati u perio du 202 6 – 2028 procjenjuju s e na 196,73 mil.KM5 (118,26 mil.USD6). Uzimajući u obzir ciljeve definisane ovom Strategijom, troškove i rizike ugovaranja zaj mova, KS će kada je vanjski dug u pitanju, posredstvom Federalnog ministarstva finansija, nastaviti s a politikom zaduživanja kod m ultilateralnih i bilateralnih finansijskih institucija ugovaranjem zajmova sa što konkurentnijim uslovima otplate kredita u sk ladu sa kreditnim kapacitetom KS i zakonskim ograničenjem iznosa duga (čl.75. Zakona o dugu, zaduživanju i garancijama u FBiH, Sl.novine FBiH br. 45/25). Tabela 10: Pregled procijenjenog finansiranja KS iz vanjskih izvora u periodu 2026.-2028. godina Kreditor Kamatna stopa Grace period Rok otplate Valuta Finansiranje mil. USD % Rizici EBRD Fiksna ili varijabilna, 6M EURIBOR+1% 2-3 12-15 EUR 90,25 76,32 Rizik refiksiranja za varijabilnu kamatnu stopu , refinansiranje dijela duga sa povoljnijim uslovima EIB Fiksna ili varijabilna, 6M EURIBOR+1% 5 20 EUR 13,29 11,23 Rizik refiksiranja za varijabilnu kamatnu stopu WB LIBOR (za euro ) +varijabilni spead 8 31,5 EUR 14,72 12,45 Rizik refiksiranja za varijabilnu kamatnu stopu UKUPNO 118,26 100,00 5 Prema podacima Ministarstva finansija Kantona Sarajevo 6 Preračun izvršen po kursu KM:USD na dan 31.12.2025. godine (1 USD=1,663545 KM) 18 Izvor: Ministarstvo finansija Kantona Sarajevo 6.2. Domaći izvori finansiranja Kanton Sarajevo može koristiti sljedeće izvore za zaduživanje na domaćem tržištu: 1. Razvojna banka Federacije BiH 2. Komercijalne banke 3. Emisija obveznica putem SASE Odabir navedenog zaduživanja će se vršiti u skladu sa sljedećim principima: a) minimiziranje ukupnih troškova zaduživanja; b) preferiranje zaduživanja kod komercijalnih banaka (sa fiksnom i promjenjivoj kamatnom stopom), Razvojne banke Federacije Bosne i Hercegovine i emisijom obveznica 5 i 10 godina zbog sprečavanja većih potencijalnih ukupnih troškova servisiranja duga; 7. PRETPOSTAVKE CIJENA I OPISI SCENARIJA ŠOKA U ovom dijelu predstavljeni su osnovni ili bazni scenarij i tri zamjenska scenarija finansiranja identifikovanih potreba KS. Pretpostavke kretanja visine kama tnih stopa za instrumente vanjskog duga i procjenjena visina deviznih kurseva za vanjski dug u periodu 2026. – 2028. godina preuzeti su od Federalnog ministar stva finansija (FMF) obzirom da se radi o jedinstvenom tržištu k ao i činjenice da KS vanjska zaduž enja ugovara posredstvom FMF. Za kreditna zaduženja po osno vu van jskog duga za koja ne postoje odgovarajući instrumenati u portfoliju vanjskog duga Federacije BiH, izvršeni su preračuni te su definis ane cijene tih novih instrumenata. Navedeni scenariji su testirani na uticaj šokova, i to kamatni i valutni šok kao i jeda n kombinovani kamatno-valutni šok. Za projekcije varijabilnih kamatnih stopa, 6M LIBOR 7 i 6M EURIBOR8 pretpostavljeno je da će vrijednosti 6M EURIBORA i 6M LIBORA biti promjenjive tokom posmatranog perioda. Ove kamatne stope predstavljaju ref erentne kamatne stope za ins trumente duga sa promjenjivim kamatama, dok su za instrumente duga sa fiksnom k amatnom stopom prilikom procjena visine kamata uzeta u obzir već postojeća zaduženja. Tabela 11. Procjenjene visine kamata na instrumente duga u periodu 2026. – 2028. godina korištene u MTDS AT Naziv instrumenta Kamata 2025 2026 2027 2028 Concessional (3,15) EUR Floating 3,71% 3,78% 3,85% 3,93% Concessional (3%) USD Fixed 4,04% 4,11% 4,19% 4,26% Concessional (0,75%) USD Fixed 4,22% 4,30% 4,37% 4,44% Concessional (3,15%) EUR Fixed 4,30% 4,37% 4,44% 4,52% 7 London Interbank Offered Rate 8 Euro Interbank Offered Rate 19 Concessional (3,28%) EUR Fixed 4,15% 4,22% 4,30% 4,37% Concessional (2%) EUR Fixed 4,70% 4,74% 4,77% 4,81% Concessional (4,13%) EUR Fixed 3,93% 4,00% 4,07% 4,15% Concessional (3,15%) USD Fixed 4,11% 4,18% 4,26% 4,33% Concessional (3,15%) USD Floating 3,71% 3,78% 3,85% 3,93% Izvor: MTDS AT Tabela 12. Procjenjeni spread (margina) na instumente duga sa varijabilnom kamatnom stopom u periodu 2026. – 2028. godina korištene u MTDS AT Naziv instrumenta Spread 2025 2026 2027 2028 Concessional (3,15) EUR Floating 1,12% 1,12% 1,12% 1,12% Izvor: MTDS AT 7.1. Kreditni rejting Bosne i Hercegovine9 Bosna i Her cegovina ima kreditni r ejting B + od S&P i B3 od Moody's . Oba kreditna rejtinga su nepovoljna i svrstavaju Bosnu i Hercegovinu u skupinu zemalja sa visokim kreditnim rizikom – neinvestitorski rejting, odnosno u grupu zemalja ko ja može da izmiruje trenutne dugoročne obaveze, ali nepovoljna ekonomska kretanja mogu dovesti do problema u servisiranja obaveza. Analitičari navode da do sma njenja kreditnog rejtinga može doći u slučaju dodatn og pogoršanja političke konfrontacije, što bi vjerovatno uticalo na postojeće mehanizme servisiranja duga i dovelo do izraženijih negativnih implikacija na formulisanje ekonomske politike i rast. Tabela 13. Pregled dugoročnog rejtinga pojedinih zemalja iz šireg okruženja Država Moody's Investors Service Standard & Poor's Dugoročni / izgled Dugoročni / izgled Albanija Ba3 / stabilan BB/ stabilan Bosna i Hercegovina B3 / stabilan B +/ stabilan Bugarska Baa1 / stabilan BBB+/stabilan Crna Gora Ba3 /pozitivan B+ /pozitivan Grčka Baa3/ stabilan BBB /stabilan Hrvatska A3 / stabilan A / stabilan Mađarska Baa2 / negativan BBB- / negativan Sjeverna Makedonija - BB- / stabilan Rumunjska Baa3 / negativan BBB- / negativan Slovenija A2 / stabilan AA / stabilan Srbija Ba2 / stabilan BBB- / stabilan Izvor: Centralna banka Bosne i Hercegovine, ažurirano 19.03.2026. godine Kurs USD/EUR je istorijski rel ativno nestabi lan. I majući u v idu aranžman valutnog odbora (currency board) putem kojeg je v aluta Bosne i He rcegovine vezana za EUR u fiksnom omjeru (1EUR=1,95583 KM), glavni valutni rizik p ortfolija duga Kantona Sarajevo predstavlja 9 Centralna banka BiH 19.03.2026. godine 20 promjena vrijednosti EUR-a u odnosu na ostale strane valute, uglavnom USD i u malom iznosu SDR. Slika 10. Kurs EUR/USD 2000 -2026. godine Izv or: https://www.macrotrends.net/2548/euro-dollar-exchange-rate-historical-chart Pretpostavka je da će odnos EUR/USD, odnosno KM/USD u posmatranom periodu strategije biti promjen jiv u odnosu na kraj 202 5. godine , tj. da će doći do aprecijacije ili deprecijacije deviznog kursa. 7.2. Scenario nepredviđenih događaja (Šok scenario) Korištenjem pod ataka iz portfolija duga KS, makroekonomskih pr etpostavki za posmatran i period kao i potenci jalnih izvor a f inansiranja, napravl jeno je nekoliko s cenarija i strategija zaduživanja. Ovaj odje ljak a nalizira četiri strateg ije fi nansiranja pot reba V lade KS kako bi se odredio odnos troškova i rizika za svaku pojedinačnu strategiju. Svaka od analizir anih strateg ija testirana je i na i znenadne promjene u pogledu visine kamatnih stopa i deviznih kur seva kako bi se procjenila os jetljivost portfolij a kao i tro škovi i rizici na navedene promjene. Šok valutnog (deviznog) kursa: • manji šok: deprecijacija vrijednosti KM od 20% u odnosu na USD u prvoj godini; • veliki šok: deprecijacija vrijednosti KM od 30% u odnosu na USD u prvoj godini; Šok kamatnih stopa: • manji šok: povećanje procijenjenih kamatnih stopa na dugo ročne vanjske i dom aće instrumente u visini od 1%-2%. • veći šok: povećanje pr ocijenjenih kamatnih s topa u visini od 2%-3% na dugoročne vanjske i domaće instrumente. Scenariji šokova: • Šok valutnog (deviznog) kursa: 30% deprecijacije kursa KM/USD u prvoj godini; • Šok kamatne stope: od 2%-3% rast kamatne stope na vanjske i domaće du goročne instrumente. • Kombinovani šok: 20% deprecijacije kursa KM /USD, i 2-3% dugoročne instrumente u prvoj godini. Tabela 14. Stilizovani instrumenti portfolija duga KS 21 Ime ili vrsta instrumenta Fiksni i li varijabilni Koncesionalni ili tržni Dospijeće (godina) Grace (godina) Vrsta valute Valuta Concessional (3,15%) EUR Floating Varijabilni Koncesionalni 15,29 3 Strana EUR Concessional (3%) USD Fixed Fiksni Koncesionalni 22,50 3,75 Strana USD Concessional (0,75) USD Fixed Fiksni Koncesionalni 33,5 7,5 Strana USD Concessional (3,15%) EUR Fixed Fiksni Koncesionalni 20 5 Strana EUR Concessional (3,28%) EUR Fixed Fiksni Koncesionalni 28 3 Strana EUR Concessional (2%) EUR Fixed Fiksni Koncesionalni 10 2 Strana EUR Concessional (4,13%) EUR Fixed Fiksni Koncesionalni 13 5 Strana EUR Komercijalni kredit BAM Fixed Fiksni Tržišni 7,94 1 Domaća BAM Komercijalni kredit RB BAM Fixed Fiksni Tržišni 12 1 Domaća BAM Komercijalni kredit BAM Floating Varijabilni Tržišni 7,75 1 Domaća BAM Concessional (3,15) USD Fixed Fiksni Koncesionalni 0,00 0,00 Strana USD Concessional (3,15%) USD Floating Varijabilni Koncesionalni 0,00 0,00 Strana USD Obveznice 5 godine Fiksni Tržišni 5 0 Domaća BAM Obveznice 10 godine Fiksni Tržišni 10 0 Domaća BAM Izvor: MTDS AT Tabela 15. Usporedba trenutnih indikatora rizika portfolija duga i rizika izabrane strategije Indikatori rizika 2025. godina Izabrana strategija kraj 2028 godine Nominalni dug (% BDP-a) 2,0 1,4 Sadašnja vrijednost (% BDP-a) 1,9 1,33 Ponderisana prosječna kamata (%) 3,16 2,96 Rizik refinansiranja ATM Vanjski dug (godine) 7,01 5,54 ATM Unutrašnji dug (godine) 4,35 2,75 ATM Ukupni dug (godine) 6,00 4,59 Kamatni rizik ATR (godine) 3,44 2,64 Dug koji se refiksira u 1 g (% ukupnog duga) 50,96 54,56 Dug po fiksnoj kamati (% ukupnog duga) 53,34 51,39 Valutni rizik Devizni dug (% ukupnog duga) 61,96 64,56 Kratkoročni devizni dug (% rezervi) 0,18 0,23 Izvor: MTDS AT 7.3. Opis Alternativnih strategija zaduživanja Vanjsko i unutrašnje zaduživanje Kantona Sarajevo koristit će se za finansiranje kapitalnih projekata i akumuliran og def icita. Kapitalni pro jekti koji će se finansirati vanjskim zaduživanjem su projekti sa unaprijed identificiranim kreditorima i pod poznatim uslovima, te je time ograničena mogućnost pregovaranja finansij skih uslova kredita. Tim ogran ičenjima treba 22 upravljati u ko mbinaciji s og raničenjima opisanim za domaće finansiranje, da bi se ublažili ranije identificirani rizici. Uska baza potencijalnih izvora finansiranja kako na vanjskom tako i na domaćem tržištu bili su ograničavajući faktor p rilikom izbora alt ernativnih o pcija za duživanja. U ovo j strategiji razmatrane su četiri različite opcije zaduživ anja sa ciljem jasnog prikaza trošk ova pojedinačnih strategija. Analizirane strategije pripremljene su u skladu sa potrebama definisanih Budžetom Kantona Sarajevo kao i Programom javnih investicija Kantona Sarajevo za period 2026-2028. godina, ali je izbor kreditnih uslova definisanih kreditora različit. Strategija (S1) Finansiranje razvojnih p rojekta do 2028. godine procijenjeno je na 196,73 mil.KM (118,26 mil. USD ). Vanj ski izv ori fi nansiranja su okvirno identificirani . Najveći dio vanjskog zaduženja angažovan je sa promjenjivom kamatn om stopom (6M EURIBOR + mar ža). Unutrašnji izvori finansir anja su d efinisani zaduživanjem kod komercijalnih banaka (sa fiksnom kamatnom stopom). Strategija (S2) Finansiranje razvojnih p rojekta do 202 8. godine procijenjeno je na 196,73 mil.KM (118,26 mil. U SD). Vanjski i zvori finansir anja su okvirno identif icirani. Najveći dio vanj skog zaduženja angažovan je u valuti EUR i sa fiksnom kamatnom stopo m. Unutrašnji i zvori finansiranja su definisani kombinacijom finansiranja zaduž ivanjem kod komercijalnih ba naka (sa fiksnom kamatnom stopom) , R azvojne banke Federa cije Bosne i Hercegovine i emisijom obveznica 10 godina. Strategija (S3) Finansiranje razvojnih p rojekta do 2028. godine procijenjeno je na 196,73 mil.KM (118,26 mil. USD). Vanjski izvori finansiranja su okvirno identificirani. Većina planiranog vanjskog zaduženja angažovano j e u valuti EUR i sa promjenji vom kamatnom stopom, uslovi EBRD -a (6M EURIBOR + mar ža). Unutrašnji izvori finansiranja su definisani kombinacijom finansiranja zaduživanjem kod komercijalnih banaka (sa fiksnom i promjenjivom kamatnom stopom), Razvojne banke F ederacije Bosne i Hercegovine (sa fiksnom i promjenjivom kamatnom stopom) i emisijom obveznica 5 i 10 godina. Strategija (S4) Finansiranje razvojnih projekta do 202 8. godine procijenjeno je na 196,73 mil.KM (118,26 mil. USD). Vanjski izvori finansiranja su okvirno identificirani. Potrebe na vanjskom tržištu finansirane su sa podjednakim učešćima fiksne i promjenjive kamatne stope. Unutrašnji izv ori finansiranja su definisani ko mbinacijom fin ansiranja zaduživanjem kod komercijalnih banaka (sa promjenjivom kamatnom stopom), i emisijom obveznica 10 godina. 7.4. Analiza troškova i rizika alternativnih strategija zaduživanja Učinak predložene četiri strategije je procijenjen po osnovnom i scenariju šoka. Dva ključna indikatora troškova (du g/prihodi i kamata/ prihodi) izra čunati su kak o bi se odredio odnos između tro škova i rizika različitih stra tegija. Promjene visine neotplaćenog duga uzrokova ne promjenom valutnog kursa odražavaju se na odnos dug /prihodi. Udio pl aćene kamate u prihodima daje procjenu potencijalnog uticaja svake strategije na budžet. Rizik date strategije je razlika između njenih troškova po scenariju rizika, odnosno scenariju š oka u odnosu na osnov ni (bazni) scenarij. Iznos sred stava koji nam je potreban za servisiranje d uga je najosjetljiviji na promjen e kamatnih st opa. Dug sa visokim kamatn im sto pama generiše tokom vremena ve će troš kove 23 duga, odnosno povećava potrebe za refi nansiranjem.Trošak servisiranja duga je najosjetljiviji na promjene kamatnih stopa. Stategija S3 ima nešto niže troškove (Slika 11.) u odno su na strat egiju S 4 sa strukturom duga u kojoj je većina planiranog vanjskog zaduženja angažovano u valuti EUR i sa promjenjivom kamatnom stopom, uslovi EB RD-a (6M EURIBOR + mar ža). Unutrašnji izvori finansiranja su definisani kombinacijom finansiranja zaduž ivanjem kod k omercijalnih banaka (sa fiksnom i promjenjivom kamatnom stopom), Razvojne banke F ederacije Bosne i Hercegovine (sa fiksnom i promjenj ivom ka matnom stopom) i emisijom obveznica 5 i 10 godina. Strategija S4 ima najveće troškove (Slika 11.) u odnosu na strat egiju S2 jer su potrebe na vanjskom trž ištu finansirane sa podjednakim učešćima fi ksne i promjenjive k amatne stope. Unutrašnji izvor i fina nsiranja su definisani kombinacijom finansiranja zaduživa njem kod komercijalnih banaka (sa promjenjivom kamatnom stopom), i emisijom obveznica 10 godina. Strategija S 1 ima nešto niže troškove (Slika 1 1.) u od nosu na strategij e S3 i S 4 zbog strukture duga u kojoj je najveći dio vanjskog zaduženja angažovan sa promjenjivom kamatnom stopom (6M EURIBOR + marža). Unutrašnji izvori finansiranja su definisani zaduživanjem kod komercijalnih banaka (sa fiksnom kamatnom stopom). Strategija S2 je najjeftinija jer na vanjskom tržištu predviđa najveći dio vanjskog zaduženja u valu ti EUR i sa fiksnom kamatnom stopo m. Unutrašnji i zvori finansiranja su definisani kombinacijom finansiranja zaduživanjem kod komercijalnih ba naka (sa fiksnom kamatnom stopom), Razvojne banke Federacije Bosne i Hercegovine i emisijom obveznica 10 godina. Slika 11. Učešće troškova kamate u odnosu na prihode, kraj 2028. godine Izvor: MTDS AT Najveći rizik za sve al ternativne strategije u pogledu omjera kamata /prihodi predstavlja šok kamatne stope u 1. godini strategije te se u tom primjeru odstupanje od baznog scenarija kreće u iznosu od 0,6% (Slika 12). Najrizičnija je Strategija S 3, sa strukturom duga u ko joj je većina planiranog vanjskog zaduženja angažovano u valuti EUR i sa promjenjivom kamatnom stopom, uslovi E BRD-a (6M EURIBOR + mar ža). Unutrašnji izvori finansiranja su definisani kombinacijom finansiranja zaduživanjem kod k omercijalnih banaka (sa fiksnom i promjenjivom kamatnom stopom), Razvojne banke Federacije Bosne i Hercegovine (sa fiksnom i promjenjivom kamatnom stopom) i emisijom obveznica 5 i 10 godina. Slika 12. Rizik alternativnih strategija, odstupanje scenarija šoka od osnovnog scenarija 24 Izvor: MTDS AT Najveći ri zik p ortfolija duga za sve č etiri t estirane strategije, u pogledu omjera dug /BDP predstavlja valutni rizik u slučaju aprecijacije ku rsa USD u odnosu na KM (šok od 30% u 1. godini strategije). Portfolio sa većim ud jelom ne -eurskih valuta u stanj u neot plaćenog v anjskog duga je rizičniji. Strategije su približno jednako osjetljivije na oscilacije deviznih kurseva, obzirom da je portfolio duga Kantona Sarajevo , kao rezultat dosadašnjih zaduživanja, vrlo teško izmjeniti u kratkom vremenu. Najrizičnija je Strategija S2, sa strukturom duga u kojoj se na vanjskom tržiš tu predviđa najveći dio vanjskog zaduženja u valuti EUR i sa fiksnom kamatnom stopom . Unutrašnji izvori finansiranja su definisani kombinacijom finansiranja z aduživanjem kod komercijalnih ba naka (sa fiksnom kamatnom stopom) , R azvojne banke Federa cije Bosne i Hercegovine i emisijom obveznica 10 godina (slika 13). Slika 13. Učešće duga u BDP-u (kraj 2028. godine) Izvor: MTDS AT Uticajem val utnog šoka u prvoj godini strategije, odstupanje sce narija rizika u odnosu na bazni scenarij približno je ista za sve str ategije obzirom da je kompozicija v aluta jednaka u sva četiri portfolija, imajući u vidu da se potrebe finansiraju na domaćem tržištu dok je posuđivanje na vanjskom tržištu uglavnom u EUR valuti (Slika 14.). Slika 14. Rizik alternativnih strategija, odstupanje scenarija šoka od osnovnog scenarija 25 Izvor: MTDS AT 7.5. Indikatori rizika alternativnih strategija Budući da odnosi dug/BDP i kamata/prihodi nisu dovoljni za procjenu rizika analizirani su i drugi indikatori: rizik refinansiranja, kamatni rizik i valutni rizik. Tabela 16. Indikatori rizika po strategijama na kraju 2028. godine Indikatori rizika 2025 Na kraju 2028 Trenutni S1 S2 S3 S4 Nominalni dug u % BDP 2,0 1,39 1,40 1,39 1,40 Sadašnja vrijednost duga u % BDP 1,901 1,331 1,338 1,332 1,332 Troškovi kamata u % BDP 0,063 0,049 0,048 0,049 0,049 Implicirana kamatna stopa (%) 3,162 3,046 2,964 3,048 3,045 Rizik refinansiranja Dug koji d ospjeva u 1. godini (% u kup. duga) 7,827 14,583 14,290 14,656 14,604 Dug koji dospjeva u 1. godini (% BDP) 0,157 0,204 0,201 0,205 0,205 Prosječno dospjeće portfolija (godine) 5,999 4,591 4,598 4,587 4,565 Prosječno dospjeće domaći dug (godine) 4,348 2,816 2,572 2,797 2,811 Prosječno dospjeće vanjski dug (godine) 7,013 5,553 5,547 5,557 5,529 Kamatni rizik Prosječno vrijeme refiksiranja (godine) 3,438 2,709 2,643 2,669 2,664 Refiksiranje duga u 1. godini (% ukup. duga) 50,956 54,456 54,565 55,342 55,086 Dug sa fiksnom kamatom (% ukup. duga) 53,343 54,037 51,391 53,141 53,244 Devizni rizik Devizni dug u % ukupnog duga 61,959 64,860 64,566 64,847 64,721 Kratkoročni devizni dug u % rezervi 0,177 0,237 0,237 0,237 0,237 Izvor: MTDS AT Poredeći indikatore rizika predloženih strategija sa rizicima trenutnog p ortfolija duga, udio duga prema BDP-u ostaje na približno i stom nivou na kraju posm atranog perioda. U skladu sa naprijed navedenim uočljivo je povećanje neto sadašnje vrijednosti duga. Prosječna implicitna ponderisana kamatna stopa u s vim strategijama, izuzev S2, je veća u odnosu na početni portfolio obzirom na uz ak spektar potencijalnih izvora finans iranja na domaćem tržištu čije su kamatne stope dosta više u odnosu na vanjsko finansiranje. Poredeći strate gije međusob no, može se reći da strategija S 1 ima veći ATR i doprinosi produženju prosječnog vrijem ena do refiksiranja (ATR) na 2,709 godina uzimajući u obzir preferisane uslove zaduživanja kod kreditora. S2,S3 i S4 strategije imaju nešto manji ATR u odnosu na S1. koji iznose 2,643 za S2, 2,669 za S3 i 2,664 godina respektivno za S4. 26 Sve Strategije podjednako povećavaju iznos duga koji bi bilo potrebno refiksirati sa 54,456% na 55,342% kao rezultat kreditnih uslova iza branih kreditora (realizacija veli kih infrastr ukturnih projekata iz Programa javnih investicija). Udio duga sa fiksnom s topom bi se u strategij i S1 povećao u o dnosu na njegov o učešće u početnom portfoliju i iznosio bi 54,037% ukupnog portfolija duga provedbom strategije S1. Vlada KS je izabrala Strategiju S2 koju će provoditi u periodu 2026-2028 godina. Izabrana strategija, odnosno indikatori izabrane strategije 24 u 2028. godini su u skladu sa smjernicama za upravljanje dugom. Strategija S2 podrazumjeva implementaciju PJI 2026-2028 u skladu sa preporukama iz Strategije, jer na vanjskom tržištu predviđa najveći dio zaduženja u valuti EUR i sa fiksnom kamatnom stopom . Unutrašnji i zvori finansiranja su definisani kombi nacijom finansiranja zaduživanjem kod kom ercijalnih banaka (sa fiksnom kamatnom stopom), Razvojne banke Federacije Bosne i Hercegovine i emisijom obveznica 10 godina. 8. CILJEVI I SMJERNICE UPRAVLJANJA DUGOM KS, 2026.-2028. GODINA Kako bi se realizovali ciljevi i smjernice upravljanja dugom veoma važno je istaći da je donesen novi Zakon o d ugu, zaduživanju i garancijama u F ederaciji Bosne i Hercegovine („Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine“ br. 45/25). Projekcija otplate duga rađena j e na osnov u ostvarenih prosječnih redovnih prihoda Kantona Sarajevo u periodu 2023 . – 2025. godina i iznose 1.172.616.577,00 KM . Iznos od 117.261.657,00 KM je 10% od ostvarenih prosječnih redovnih prihoda što predstavlja gornju granicu (limit) utvrđenu čl anom 7 5. Zak ona o dug u, zaduživanju i garancijama u F ederaciji Bosne i Hercegovine. Na osnovu navedenog, godišnje opterećenje servis iranja ukupnog duga u odnosu na ostvaren e prosječne redovne prihode u periodu 2023. – 2025. godina i iznose za 2026. godinu 8,53%, za 2027. godinu 9,25%, za 2028. godinu 8,89%. 8.1. Ciljevi upravljanja dugom - Osnovni cilj st rategije uprav ljanja dug om K antona Sarajevo u na značenom periodu je obezbjeđenje finansijskih sredstava za potrebe Vlade KS uz privat ljivije troškove i rizike u srednjem i dugom roku U 2026. godini ekonomija je stavljena pred nove izazove, usljed složenih međunarodnih političkih prilika vezanih za ratna dešavanja na Bliskom istoku, koja su se snažno reflektovala na globalne ekonomske tokove, prvenstveno kroz nagle i visoke inflatorne skokove, te se predlaže: - Održavanje duga u KM i EUR valuti iznad 97,33% ukupnog portfolija duga. - Povećanje učešća kreditnih zaduženja u KM bez valutne klauzule. - Obzirom na trenutni omjer ukupnog duga KS sa fi ksnom (53,34%) i promjenjivom kamatnom stopom (46,66%), potrebno je održavati ili povećati procenat učešća duga sa fiksnom kamatnom stopom. 27 8.2. Smjernice upravljanja dugom Smjernice za zaduživanje Kantona Sarajevo su: - Prilikom planiranja zaduživanja voditi računa da se održi ravnomjerna struktura otplate po godinama u cilju smanjenja ukupnih tr oškova zaduživ anja i poštiva nja zakonskih ograničenja; - Radi smanjenja valutnog rizika maksimalno koristiti zaduživanje u KM, a kada t o nije moguće preferirati zaduživanje u EUR valuti; - Radi s manjenja kamatnog rizika preferirati z aduživanje po fiksnoj ili promjenjivoj kamatnoj stopi vodeći računa o najnižim troškovima zaduživanja; - Prosječno dospjeće portfolija ukupnog duga održavati preko 14,29 godina; - Razmotriti mogućnost prijevremene otplate kredita; - Upravljanje dugom Kantona Sarajevo kao kontinuiran i sistematski aktivno vođen proces podrazumijeva optim alno upravljanj e lju dskim resursima i uspostavljanje evidencije duga uvođenjem softverskog rješenja. - Obzirom na nasljeđeni kredit ni portfolio koji više odgovara Strategiji S-1, Ministarstvo finansija će teži ti da u nar ednom periodu strateški poduzima aktivnosti na repozicioniranju kreditnog portfolija Kantona Sarajevo u skladu sa Strategijom S-2. Broj: _________________ P R E M I J E R Sarajevo_______________ Nihad Uk